Vaka · çiçekçi
Orhangazi'de çalışan bir çiçekçi için ürün kataloğu, sipariş akışı ve yönetim paneli kurduk. İşin zor tarafı ürünler değil, hangi mahalleye kaçta yetiştiğini ve siparişin nereye düştüğünü düzene sokmaktı. Sipariş alan hemen her işletmede aynı üç soru var; bu vaka o üçünün tek ekranda nasıl toplandığını anlatıyor.
Bir siparişin üç sorusu var: ne istendi, nereye gidecek, kaça kadar yetişir.
Müşteri ürünü seçiyor, teslim bölgesini ve saatini işaretliyor; sipariş önce çiçekçinin kendi kaydına yazılıyor, sonra hazır bir mesaj olarak telefona geliyor. Böylece mesajlaşma kutusu sipariş defteri olmaktan çıkıyor.
Doğum günü buketiyle taziye çelengi aynı vitrinde durur ama aynı dille satılmaz. Kampanya rozeti, indirim etiketi ve acele çağrısı kataloğun bir bölümünde çalışıyor, diğerinde hiç görünmüyor. Kampanya rozetinin nerede görüneceğine tema değil, ürünün hangi bölüme ait olduğu karar veriyor.
Hangi mahalleye kaça kadar yetişildiği panelde tanımlı; müşteri uygun olmayan bir saati hiç seçemiyor. Bu tek karar, telefonda geçen en uzun tartışmayı sipariş anına taşıyıp bitiriyor.
Stok adedi tutmadık, üyelik ve puan sistemi kurmadık, çiçekçinin her gün girip beslemesi gereken bir alan bırakmadık. Kullanılmayan ekran, olmayan ekrandan pahalıdır. Katalogda ne yoksa panelde de yok: her ekran birinin gününde bir işe karşılık geliyor.
Sipariş telefondan ve mesajdan geliyordu; ürün listesi bir yerde, fiyat başka yerde, teslim saati ise sahibinin aklındaydı. Yoğun günlerde kaybolan şey çiçek değil, kimin ne istediği oluyordu. Yaptığımız iş sıfırdan bir şey kurmak değil, o dağınıklığı tek kayda toplamaktı.
İşin nasıl ilerlediği ve gerçek ekranlar aşağıda
Vaka çalışması · çiçekçi
Orhangazi'de çalışan bir çiçekçi için ürün kataloğu, sipariş akışı ve yönetim paneli kurduk. İşin zor kısmı çiçek değildi: hangi mahalleye kaçta yetiştiğini ve siparişin nereye düştüğünü düzene sokmaktı.
İşletme Bursa'nın Orhangazi ilçesinde çalışıyor. Müşterinin çoğu Instagram'dan ve telefondan geliyordu; alan adı yıllardır duruyordu ama site açılmamıştı. Yani dükkânın işi iyiydi, internet tarafı bomboştu.
İlk bakışta bunun çözümü basit görünür: bir katalog kurulur, ürünler girilir, iş biter. Oysa çiçekçilikte siparişin kendisi bir yarıştır. Müşteri ürünü beğenmekten çok, o ürünün bugün belli bir adrese yetişip yetişmeyeceğini merak eder. Bu soruya cevap vermeyen bir katalog, güzel duran bir broşürdür.
Sipariş üç ayrı yerden geliyordu: dükkâna gelen müşteri, telefon ve sosyal medya mesajı. Üçü de aynı deftere yazılmıyordu. Yoğun günlerde aynı bilgi hem telefonun not defterinde hem kâğıtta duruyor, biri güncellenince diğeri eskide kalıyordu.
İkinci sıkıntı saatti. Bir çiçekçide gün, kesim saatiyle ikiye bölünür: o saatten sonra gelen sipariş aynı gün çıkmaz. Bu bilgi müşteriye söylenmediği sürece her akşam aynı konuşma yaşanır. Üçüncüsü ise bölge: aynı ilçenin içi ile komşu ilçe aynı şey değildir, ikisinin ücreti de yetişme süresi de ayrıdır.
Yani asıl iş, ürünleri sıralamak değil; ürünle bölgeyi ve saati aynı ekranda buluşturmaktı.
İlk taslak metinlerde teslimat bölgesi şehir merkezine göre yazılmıştı. İşletmenin kayıtlı adresine bakınca dükkânın merkezden kırk kilometreden uzak bir ilçede olduğu ortaya çıktı. Bütün teslimat anlatısı, hedeflenen aramalar ve sayfa yapısı ilçe eksenine çevrildi. Bu yakalanmasaydı site, tutulamayacak bir teslimat sözüyle açılacaktı.
Çiçek satın alan insan 'buket' aramaz; doğum günü, yeni iş, mezuniyet ya da taziye için bakar. Bu yüzden ana eksen ürün tipi değil özel gün oldu, ürün tipi ikinci sıraya indi. Katalog gerçek ölçekte kuruldu: filtreleme ve arama, birkaç ürünle değil dolu bir katalogla denendi.
Kart ödemesi kurmadık. Müşteri ürünü, teslim bölgesini, tarihi ve saat aralığını seçiyor; sipariş önce işletmenin kendi veritabanına kaydediliyor, sonra hazır bir mesajla WhatsApp'a düşüyor. Böylece konuşma çiçekçinin alıştığı yerde devam ediyor ama kayıt artık ortada kalmıyor.
Çalışma saati, son sipariş saati ve teslimat bölgeleri sitenin birkaç ayrı yerinde yazılıydı. Biri değişince diğerleri eskide kalıyordu. Hepsi tek ayara bağlandı; sayfa metinleri o ayarı okuyor. Panelden saati değiştirmek artık sitenin tamamını birlikte değiştiriyor.
Kapsam baştan yazıldı ve iş sırasında büyütülmedi. Teslim edilen düzen şu parçalardan oluşuyor.
Kategoriler, özel gün etiketleri, ürün sayfaları, boy ve sunum seçenekleri ile çikolata ya da kart gibi ek ürünler. Fiyat açıkça yazılıyor; bu, ilçedeki rakiplerin hiçbirinin yapmadığı şeydi.
Her sipariş numarasıyla kaydediliyor ve panoda bir durumu oluyor. Hangi sipariş hazırlanıyor, hangisi yola çıktı, hangisi teslim edildi tek ekrandan görülüyor.
Hangi bölgeye ne kadar ücretle çıkılacağı ve günün hangi saatinden sonra siparişin ertesi güne kalacağı panelden yönetiliyor. Müşteri bunu sipariş verirken görüyor, sonradan telefonla öğrenmiyor.
Vitrindeki ürünler, kampanya görseli ve ana sayfa blokları panelden değişiyor. Tarihi geçen kampanya kendiliğinden düşüyor ve ana sayfa hiçbir durumda boş kalmıyor.
Yüklenen her fotoğraf arka planda küçültülüyor ve modern görsel biçimlerine çevriliyor. İşletme telefonundan çektiği kareyi olduğu gibi yükleyebiliyor; boyut işini yazılım yapıyor.
Ziyaretin ezici çoğunluğu telefondan geldiği için ekran önce orada kuruldu: alt gezinme çubuğu, tek elle uzanılabilen sipariş düğmesi ve ana ekrana kısayol olarak eklenebilen bir yapı.
Kurulan ekranlar
Aşağıdakiler didem.saimapp.com'un kendi ekranları. Ürün fotoğrafı taşıyan kareleri bilerek koymadık: dükkânın kendi çekimleri yüklenene kadar oradaki görseller demo katalogdan geliyor.
Taziye çiçeği, indirim rozetinin altında satılmaz.
Bir çiçekçinin kataloğunda hem doğum günü hem cenaze vardır. Aynı renk, aynı canlılık ve aynı satış dili ikisinde birden kullanılamaz. Site bu yüzden iki tonda çalışıyor: kutlama tarafında marka rengi, kampanya şeridi ve hareketli vitrin var; taziye tarafında bunların hepsi kapanıyor.
Taziye sayfalarında geri sayım, indirim rozeti ve dikkat çekmeye çalışan hiçbir öge çizilmiyor; renk sakin tonlara düşüyor ve metnin dili kısalıyor. Bu ayrım bir tercih değil, sektörün kendi kuralı. Hazır bir temada yapılabilecek en zor şeylerden biri de budur: tema, bölüme göre kendi tasarım dilini kapatmaz.
İki ayrı ton
Kapsamı büyütmek kolaydı. Şunları yapmamayı baştan kararlaştırdık ve karara sadık kaldık.
Ödeme dükkânda, havaleyle ya da teslimde yapılıyor. Sipariş akışı tek ürün üzerinden ilerliyor; çiçek siparişinde müşteri zaten tek buket için karar veriyor. Kurulmayan sepet, ödenmeyen komisyon ve bakılmayacak bir ekran demek.
Çiçek mevsimlik ve günlük bir üründür; sayıyla stok tutmak işletmeye her gün ekstra iş yükler. Ürün ya var, ya sınırlı, ya yok. Üç durumu yönetmek işi görüyor.
Kimse çiçek almak için parola oluşturmak istemiyor. Sipariş vermek için hesap gerekmiyor; müşterinin bilgisi sipariş kaydında duruyor.
Sitede görünen buket, dükkândan çıkacak buket olmalı. Bu yüzden işletmeye tek sayfalık bir çekim rehberi hazırlandı; kadrajda başka markanın kurdelesi ya da etiketi bulunmaması da o rehberin maddelerinden biri.
Sistem çalışıyor ve devir aşamasında. Yayın açılışı için beklediğimiz iki şey var: işletmenin kendi ürün fotoğrafları ve hukuki metinlerin onaylı son hâli. İkisi de tamamlanmadan siteyi arama motorlarına açmıyoruz, çünkü açılan bir sayfayı geri almak açmaktan çok daha yavaş.
İşin günlük akışında değişen şeyi rakamla değil, yapılmayan işle anlatmak daha doğru: sipariş artık ikinci bir yere yazılmıyor, saat bilgisi tek yerden değişiyor ve 'bugün yetişir mi' sorusunun cevabı müşterinin ekranında duruyor. Site açıldığında bu sayfaya bağlantısı da eklenecek.
Sipariş alan her işletmede aynı üç soru var: ne istendi, nereye gidecek, kaça kadar yetişir. Bu üçünü tek ekranda toplamak çoğu zaman sanılandan küçük bir iş. Kendi akışınızı anlatın, neyin gerekip neyin gerekmediğini birlikte ayıralım.
