Süreç
Yazılım işlerinde en sık duyulan şikâyet gecikme değil, ne olduğunu bilmemek. Beş adımın her birinde ne yaptığımızı, sizden ne isteyeceğimizi ve adım bittiğinde elinizde ne kalacağını yazdık. Onaylamadığınız hiçbir şey bir sonraki adıma geçmiyor; bir işin en pahalı anı, yanlış anlaşılmanın teslimde ortaya çıktığı andır.
Bir adım kapanmadan sonraki açılmaz; kapanmak, sizin görüp evet demeniz demektir.
Kapsam yazısı, onaylı ekran çizimleri, girip bakabildiğiniz çalışan bir adres, teslim dosyası ve bakım kaydı. Süreç bittiğinde elinizde bir söz değil beş belge oluyor; hepsi sizin dosyanız ve ayrılsak bile sizde kalıyor.
İş ilk günden itibaren kendi geçici adresinde ilerliyor ve arama motorlarına kapalı duruyor. İsterseniz her hafta girip bakabilir, biriktirmeden not düşebilirsiniz. Bitince göstereceğiz diyip aylarca kaybolmuyoruz.
Kod yazmadan önce ekranları çiziyoruz. Ekranları görünce insanın aklına yeni şeyler gelir, bu normaldir; aynı değişiklik çizimde birkaç saatlik iştir, teslimden sonra günlere mal olur.
Süreyi kapsam belirliyor: beş sayfalık tanıtım sitesiyle arkasında tahsilat takibi olan bir yazılım aynı takvime sığmaz. Keşif görüşmesinin sonunda o işe ait yazılı takvim veriyoruz; takvim kayarsa sebebini de yazılı bildiriyoruz.
İşin hızını çoğu zaman kod değil, bekleyen bilgi belirliyor. Son sözü söyleyecek tek bir kişi, işinizin gerçek verisi, elinizdeki metin ve görseller, zamanında geri bildirim ve erişimler. Onayınızı beklediğimiz gün, işin durduğu gün oluyor; o yüzden size hep tek soru soruyoruz, on maddelik liste göndermiyoruz.
Beş adım, dört onay kapısı ve elinizde kalan belgeler aşağıda
Süreç
Yazılım işlerinde en sık duyulan şikâyet gecikme değil, ne olduğunu bilmemek. Bu sayfada her adımda ne yaptığımızı, sizden ne isteyeceğimizi ve adım bittiğinde elinizde ne kalacağını yazdık.
Bir işin en pahalı anı, yanlış anlaşılmanın teslimde ortaya çıktığı andır. Bunu engellemenin yolu daha çok toplantı değil, her adımın sonunda elle tutulur bir çıktı bırakmaktır: kapsam yazısı, ekran çizimi, çalışan adres, teslim dosyası.
Bir adım kapanmadan sonrakini açmıyoruz. Kapanmak, sizin görüp 'evet' demeniz demek. Böylece proje ortasında 'ben bunu böyle anlamamıştım' cümlesi ya hiç kurulmuyor ya da en ucuz olduğu yerde kuruluyor.
Tek bakışta
Beş adım, sırayla. Her adımın sonunda bir onay kapısı ve elinizde kalan bir belge var; aşağıdaki bölümlerde her biri tek tek anlatılıyor.
elinizde kalan Kapsam yazısı
onay kapısı
elinizde kalan Onaylı ekran çizimleri
onay kapısı
elinizde kalan Çalışan geçici adres
onay kapısı
elinizde kalan Teslim dosyası
onay kapısı
elinizde kalan Bakım kaydı
Onay kapısı: siz onaylamadan sonraki adım başlamaz. Bakım teslimden sonra süren iş olduğu için kapısı yoktur. Sürenin ne olacağı işe göre değişir; keşif görüşmesinin sonunda yazılı takvim olarak veriliyor.
Bir görüşmeyle başlıyoruz; yerinde de olur telefonda da. İşi bugün nasıl yürüttüğünüzü, hangi adımın vaktinizi aldığını ve müşterinizin size nereden ulaştığını dinliyoruz. Sizden tek isteğimiz, karar verecek kişinin bu görüşmede olması. Adım bittiğinde elinizde ne yapılacağını ve neyin kapsam dışı olduğunu gösteren yazılı bir kapsam kalır.
Kod yazmadan önce ekranları çiziyoruz: ziyaretçinin gördüğü sayfalar ve sizin kullanacağınız panel. Önce ana ekran ve en çok kullanacağınız iki ekran çıkar, üzerine konuşuruz. Değişiklik burada birkaç saatlik iştir; aynı değişiklik teslimden sonra günlere mal olur. Adım bittiğinde elinizde onayladığınız ekran çizimleri kalır.
Yazılım kendi geçici adresinde çalışır hâlde ilerliyor; arama motorlarına kapalıdır, dışarıdan kimse görmez. İsterseniz her hafta girip bakabilir, biriktirmeden not düşebilirsiniz. Bu sırada metinleri, görselleri ve ürün bilgilerini birlikte topluyoruz. Adım bittiğinde elinizde, içeriği girilmiş ve çalışan bir site bulunur.
Yayına almadan önce telefonda, tablette ve bilgisayarda geçiyoruz; formların gerçekten çalıştığını deneme mesajıyla kanıtlıyoruz. Sonra panelin nasıl kullanıldığını gösteriyoruz: ürün eklemek, fiyat değiştirmek, duyuru yazmak. Adım bittiğinde elinizde alan adı ve panel erişimleri, kısa bir kullanım notu ve yayın tarihi kalır.
Yayına giren site kendi hâline bırakılmaz: yedek alınır, güncellemeleri yapılır, hata çıkarsa düzeltilir. Yeni bir hizmet ya da yeni bir ekran gerektiğinde de aynı yerden devam ediyoruz. Bakımın kapsamı ve süresi teklifte yazılı olur; sonradan konuşulan bir kalem değildir.
İşin hızını çoğu zaman kod değil, bekleyen bilgi belirliyor. Şu beş şey hazırsa süreç kendiliğinden kısalıyor.
Beş kişinin ayrı ayrı görüş verdiği projeler uzuyor. Görüşleri toplayıp son sözü söyleyecek bir kişi olsun; kim olduğunu baştan bilelim.
Ürün listeniz, hizmetleriniz, fiyat mantığınız, sipariş defteriniz. Excel dosyası, fotoğrafı çekilmiş bir defter sayfası, hatta sesli mesaj olur. Düzenlemesini biz yaparız.
Elinizde varsa kullanırız. Yoksa metinleri biz yazıyoruz, ürün fotoğrafı için ne yapılacağını keşifte konuşuyoruz.
Onayınızı beklediğimiz gün, işin durduğu gündür. Bir bakışta anlaşılsın diye size hep tek soru soruyoruz, on maddelik liste göndermiyoruz.
Alan adınız, varsa eski siteniz ve sosyal medya hesaplarınız. Yoksa yenisini biz alıyoruz, sizin adınıza.
Süreyi kapsam belirliyor: beş sayfalık bir tanıtım sitesiyle, arkasında sipariş ve tahsilat takibi olan bir yazılım aynı takvime sığmaz. Bu yüzden internet sitesinde 'şu kadar günde teslim' yazmıyoruz; keşif görüşmesinin sonunda size o işe ait yazılı bir takvim veriyoruz.
Takvimde adım adım hangi hafta ne olacağı ve sizin hangi gün ne onaylamanız gerektiği durur. Takvim kayarsa sebebini yazılı olarak bildiriyoruz. Gecikmenin en sık sebebi bizden çıkmıyor; bekleyen içerik ya da alınmamış karar oluyor, o yüzden neyi beklediğimiz her zaman görünür.
Değişir, normaldir. Ekranları görünce insanın aklına yeni şeyler gelir. Küçük değişiklikleri konuşmaya bile gerek kalmadan yapıyoruz.
Kapsamı büyüten bir istek geldiğinde ise iki cümleyle söylüyoruz: bu ne kadar zaman ekler, teslimi nasıl etkiler. Karar sizin. Konuşulmadan iş de yapılmıyor, faturaya kalem de eklenmiyor.
Süreç bittiğinde elinizde bir söz değil, beş belge oluyor. Hepsi sizin dosyanız; ayrılsak bile sizde kalır.
Ne yapılacağı ve neyin kapsam dışı olduğu. İşin sonunda 'bu da dahil miydi' tartışmasını bitiren belge budur.
Hangi sayfada ne duracağını kod yazılmadan gösteren çizimler. Sonradan bakıldığında hangi kararın neden verildiği görünür.
Geliştirme boyunca girip bakabildiğiniz adres. İşin ilerlediğini anlatmak yerine gösteriyoruz.
Alan adı ve panel erişimleri, kaynak kod, kısa kullanım notu, yayın tarihi ve yayın öncesi yapılan hız ölçümü.
Yayından sonra ne zaman ne yapıldığı: güncelleme, yedek, düzeltilen hata. Sonradan devralacak kişi de buradan okur.
Ödeme, işin aşamalarına bağlı ilerliyor: başlangıç, tasarım onayı ve teslim gibi noktalarda bölünüyor. Hangi adımda hangi ödemenin geleceği teklifte yazılı olur, tarihini de takvimde görürsünüz.
Rakamı sitede yayınlamıyoruz; her işin kapsamı kendi fiyatını belirliyor. Teklif kalem kalem geliyor ve dahil olmayanlar da ayrı yazılıyor, böylece neye ödeme yaptığınızı satır satır görüyorsunuz. Teklifi yukarı ve aşağı çeken sekiz etkeni ise ayrı bir sayfada tek tek yazdık; neyin fiyatı artırmadığı da orada.
Sürprizi teslimde yaşamak pahalı, keşifte yaşamak bedavadır.
Sınırların tam listesi burada duruyor: sürecin, fiyatın ve çalışma biçiminin sınırları tek yerde toplandı ki biri değiştiğinde üç sayfada birden aranmasın.
Site, siz görüp 'tamam' demeden canlıya çıkmaz. Yayın tarihini birlikte belirliyoruz.
İş, ilk günden itibaren girip bakabileceğiniz bir adreste ilerler. 'Bitince göstereceğiz' diye aylarca kaybolmuyoruz.
Sıradaki işe, elimizdeki iş teslim aşamasına gelmeden başlamıyoruz. Bu yüzden bazen sıra bekletiyoruz; sözü verip geciktirmeyi tercih etmiyoruz.
Ne kadar küçük görünürse görünsün, kapsamın dışına çıkan işi önce yazıp konuşuyoruz. Sürpriz kalem çıkmaması bunu gerektiriyor. İşi kapmak için düşük rakam söyleyip sonradan kalem eklemek de aynı kapıya çıkıyor; teklifte olmayan iş yapılmıyor.
Hazır bir tema işinizi görüyorsa bunu söylüyoruz. Teklifi büyütmek için modül eklemiyoruz; kullanılmayan ekran, olmayan ekrandan pahalıya geliyor.
"Satışınız katlanır" demiyoruz. Neyi hangi araçla ölçtüğümüzü teslimde yazılı veriyoruz; ölçmediğimiz bir şeyi de sonuç diye göstermiyoruz.
Teklifteki her satırın ne işe yaradığını gündelik Türkçeyle açıklıyoruz. Açıklayamadığımız satırı da yazmıyoruz.
Alan adı, panel ve kayıtlar sizin adınıza. Yollarımız ayrılırsa siteniz sizinle kalıyor ve başka bir yazılımcıya devredilebiliyor.
Sitenin gerçek sınavı yayına girdikten sonra başlıyor: ilk siparişler, ilk formlar, personelin paneli ilk kez tek başına kullandığı gün. Bu dönemde sorulan sorular bizim için de bilgi; hangi ekranın anlaşılmadığını orada görüyoruz ve düzeltiyoruz.
Yıldız Besi'nin hisse ve kapora takibi tam bu süreçten geçerek yayına girdi ve ilk sezonunu bu düzenle tamamladı. Kurban dönemi gibi yılın en yoğun haftasında yazılımın arkasında birinin olması, sonradan eklenen bir hizmet değil, işin parçası.
İlk konuşma ücretsiz ve taahhütsüz. İşinizi anlatın; yapılabilecek en küçük çözümü de, bunun için gerçekten yazılım gerekip gerekmediğini de açık açık söyleyelim. Yazdığınız mesaj e-postamıza düşüyor, cevabı da aynı yerden alıyorsunuz.
