Çalışma biçimimiz
Bir çiçekçinin sitesiyle bir besi çiftliğinin yazılımı aynı olamaz: birinde teslim bölgesi ve son sipariş saati vardır, diğerinde küpe numarası ve kapora. Şablon ikisini de aynı kalıba sokuyor ve işletmeden kendi işini kalıba uydurmasını istiyor. Biz önce işi öğrenip yazılımı ona göre yazıyoruz; hangisinin gerektiğini de baştan söylüyoruz.
Aynı düğme üç ayrı işletmede üç ayrı işi yapar; şablon bunu bilmez.
İlk hafta değil, ilk gerçek istekte. Ürünü silmeden kapatmak, mahalleye göre teslim saati, iki fiyatlı aynı ürün, sipariş notunun mutfağa düşmesi. Bunların hiçbiri büyük bir özellik değil; şablonda karşılığı olmadığı için işletme kendi işini yazılıma uydurmaya başlıyor.
Beş sayfalık bir tanıtım sitesi istiyorsanız ve arkasında devredilecek bir iş yoksa, özel yazmak size para kaybettirir. Bunu söylemek teklifimizi küçültüyor, yine de söylüyoruz: gerekmeyen yazılımı satmak, altı ay sonra terk edilen bir panelle bitiyor.
İlk gün iki site de benzer görünür. Fark, işletme büyüdüğünde çıkar: yeni bir hizmet eklemek, ikinci şubeyi açmak ya da kampanya kurmak bir tarafta panelden yapılan bir iştir, diğer tarafta yeniden yazılan bir sitedir.
Özel yazmanın en somut karşılığı sahiplik: müşteri kaydı, sipariş geçmişi ve fiyat mantığı sizin veritabanınızda birikiyor. O birikim ilerleyen yıllarda işletmenin kendi malı oluyor, kiraladığınız bir kalıbın içinde kalmıyor.
İlk kurulumda genelde evet, ama fatura orada bitmiyor. Şablonda ücretsiz görünen şey, her yeni istekte eklenti, geçici çözüm ve elle yapılan işe dönüşüyor; o iş de birinin gününden çıkıyor. Karşılaştırmayı ilk teklif üzerinden değil, bir yıllık toplam üzerinden yapmak gerekiyor.
Şablonun tıkandığı yerler ve bir örnek aşağıda
Çalışma biçimimiz
Bir çiçekçinin sitesiyle bir besi çiftliğinin yazılımı aynı olamaz. Birinde teslim bölgesi ve saat sınırı vardır, diğerinde küpe numarası ve kapora. Biz önce işinizi öğreniyoruz, yazılımı ondan sonra yazıyoruz.
Baştan söyleyelim: her işletmenin özel yazılıma ihtiyacı yok. Beş sayfalık bir tanıtım siteniz olacaksa, içeriye kayıt girmeyecek ve sipariş almayacaksanız hazır bir tema işinizi görür. Böyle bir talep geldiğinde bunu size söylüyoruz.
Ayrım, sitenin arkasında bir iş akışı olduğunda başlıyor. Sipariş alıyorsanız, kayıt tutuyorsanız, tahsilat izliyorsanız siteniz artık bir vitrin değil, işinizin bir parçasıdır. Hazır tema tam burada kalır: görünümünü değiştirebilirsiniz, işleyişini değiştiremezsiniz.
Hazır temada asıl sorun görünüm değil, olmayan alanlardır. Bir besi çiftliği için kurulan hazır temada 'ürün' vardır, 'küpe numarası' yoktur. Siz de küpe numarasını ürün açıklamasının içine yazarsınız; başka yolu yoktur.
Altı ay sonra birkaç yüz hayvanın içinden birini aramaya kalktığınızda arama çalışmaz. Çünkü o yazı bir alan değil, metnin içinde kalmış bir satırdır: filtreleyemezsiniz, raporlayamazsınız, toplayamazsınız. Aynı sıkışma çiçekçide teslim saatinde, klinikte randevu tekrarında, nakliyecide sefer kaydında yaşanır.
Bu noktada iki yol kalıyor: ya işinizi yazılımın kabul ettiği biçime uydurursunuz, ya yazılımı işinize göre yazdırırsınız. Biz ikincisini yapıyoruz.
'Sepete ekle' düğmesi bu üç işletmenin üçünde de yanlış düğmedir. Ana ekranda ne duracağı, işin nasıl yürüdüğüne bağlı.
Müşteri 14 Şubat sabahı telefonundan girer ve tek şeyi merak eder: bugün Çankaya'ya yetişir mi? Bu yüzden çiçekçi işinde ilk sorduğumuz şey teslim bölgesi ve saat sınırıdır, ana ekrana koyduğumuz da odur.
Müşteri hisse alır, kapora bırakır, kalanını kurban dönemine kadar öder. Burada ürün kartı değil hisse kaydı vardır: kim, hangi hayvandan, ne kadar ödedi, ne kadar kaldı. Ekran bu dört sorunun cevabını verecek biçimde kurulur.
Ziyaretçi ürüne bakmaz, fiyat sorar: İstanbul'dan Ankara'ya 3+1 ev taşıma ne tutar? O yüzden nakliyeci sitesinin ana ekranında vitrin değil, üç soruluk bir teklif formu ve telefon durur.
Özel yazılım, büyük yazılım demek değil. Dört somut karşılığı var.
Küpe numarası, sefer, irsaliye, teslim saati, hisse, kapora. Bunlar açıklama satırında kalmaz; aranabilir, filtrelenebilir, raporlanabilir alan olur.
Kullanmayacağınız yüz ayarın arasında kaybolmazsınız. Panelde (siteyi kendinizin güncellediği yer) yalnızca sizin kullandığınız ekranlar durur; personeliniz de bu yüzden yarım saatte öğrenir.
Hazır temalar, açmadığınız onlarca özelliği de her sayfada yükler. Site telefonda çoğunlukla bu yüzden yavaşlar. Yazılmayan kod yavaşlatmaz.
Yeni bir hizmet, ikinci bir şube ya da yeni bir ödeme biçimi çıktığında eklenir. Temanın izin verdiği kadarıyla değil, işin gerektirdiği kadarıyla.
Şablon, işinizi yazılıma uydurmanızı ister; biz yazılımı işinize uyduruyoruz.
Her zaman değil. Hazır temanın görünen bedeli düşük olsa da, üzerine genelde eklenti ücretleri, kurulum işçiliği ve her yıl yenilenen abonelikler biniyor. Biz gerekmeyen modülü yazmadığımız için bazen ortaya hazır kurulumdan küçük bir iş çıkıyor.
Yine de dürüst olalım: arkasında sipariş, kayıt ve tahsilat olan bir yazılımın ilk kurulumu, indirilip kurulan bir temadan yüksektir. Aradaki farkı ödemeye değip değmeyeceğine bakmanın tek yolu var: bugün elle yaptığınız işin size kaç saate mal olduğunu hesaplamak. O saat sayısı düşükse hazır tema doğru karardır, bunu söylemekten çekinmiyoruz.
Kararı kolaylaştıran soru şu: siteniz sizin yerinize bir iş yapacak mı, yoksa sizi anlatacak mı?
Anlatmak istediğiniz birkaç hizmet var, iletişim bilgisi ve birkaç görsel yetiyor. İçeriye kayıt girilmiyor, sipariş alınmıyor, personel kullanmıyor. Yılda birkaç kez güncelleniyor.
Sipariş, randevu, hisse, kayıt ya da tahsilat takip ediyorsunuz. Personelin gireceği ekranlar var. Bu işi bugün Excel, WhatsApp ve defter arasında yürütüyorsunuz ve aynı bilgiyi iki kez yazıyorsunuz.
İlk teslimde iki site de yayına girer ve ikisi de düzgün görünür. Ayrım, işiniz kımıldadığında başlar. Yeni bir hizmet eklemek istersiniz, hazır temada o alan yoktur. Bir liste çıkarmak istersiniz, veri alan olarak tutulmadığı için çıkmaz. Kayıtlarınız birikmiştir ama kullanılabilir değildir.
Bunun bedeli genelde ikinci yılda ödenir: ya elle çalışmaya devam edersiniz ya da her şeyi baştan yaptırırsınız. Baştan yaptırmanın en pahalı yanı yeni site değil, taşınamayan eski kayıtlardır.
Bursa'da bir besi çiftliği için yazdığımız hisse, kapora ve tahsilat yazılımı bir kurban sezonunu baştan sona yürüttü. Hisseyi çiftliğin kendi personeli kaydediyor, kapora ve kalan ödeme aynı kayda işleniyor; çiftlik kimin ne ödediğini, ne kaldığını tek listede görüyor. Ahırda telefondan bakılan ekranla ofiste bilgisayardan bakılan ekran aynı kayıttan besleniyor.
Bir çiçekçi için yazdığımız sipariş akışı ise WhatsApp'a bağlı çalışıyor: müşteri ürünü, teslim bölgesini ve saatini seçiyor, sipariş çiçekçiye hazır mesaj olarak düşüyor. Sipariş defteri tutulmuyor, telefonda not alınmıyor. O sitenin yayın açılışı henüz yapılmadı, bu yüzden buradan bağlantı vermiyoruz.
Karar keşif görüşmesinde çıkıyor. Üç şey soruyoruz: bu işi bugün elle nasıl yürütüyorsunuz, hangi adım en çok vaktinizi alıyor, müşteriniz size nereden ulaşıyor. Cevaplar çoğu zaman ihtiyacın sanılandan küçük olduğunu gösteriyor.
Küçük çıkarsa küçüğünü yapıyoruz. Bir işletmeye gerekmeyen modülü satmak, ertesi yıl o modülün bakımını da sırtına yüklemek demektir.
Bunu on beş dakikalık bir konuşmada anlıyoruz. Bugün hangi işi elle yürüttüğünüzü ve nerede vakit kaybettiğinizi anlatmanız yeterli. Hazır tema yeterse onu da söyleriz; yazılım gerekiyorsa neyin gerektiğini kalem kalem yazarız. En kısa yol WhatsApp; hat sürekli açık.
